Νέος «πονοκέφαλος» για τους αγρότες
Η Μέση Ανατολή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παραγωγικές περιοχές λιπασμάτων στον κόσμο, ενώ τα Στενά του Ορμούζ είναι βασική ναυτιλιακή οδός για τις εξαγωγές τους.
Μπορεί η σύγκρουση στο Ιράν και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή να συμπληρώνει μόλις μία εβδομάδα, ωστόσο ο πόλεμος σε μια τόσο κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο περιοχή έχει ήδη αρχίσει να αφήνει έντονο αποτύπωμα στην παγκόσμια οικονομία.
Από την πρώτη στιγμή, οι αναλυτές επικεντρώθηκαν κυρίως στις αγορές ενέργειας, στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο. Ωστόσο, η κρίση στην περιοχή και ειδικότερα στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει ένα σοκ σε έναν λιγότερο ορατό αλλά κρίσιμο τομέα: τα λιπάσματα. Μια διαταραχή στις εξαγωγές τους θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια και να οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων παγκοσμίως.
Ο κρίσιμος ρόλος των Στενών του Ορμούζ
Η Μέση Ανατολή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παραγωγικές περιοχές λιπασμάτων στον κόσμο, ενώ τα Στενά του Ορμούζ είναι βασική ναυτιλιακή οδός για τις εξαγωγές τους.
Σύμφωνα με στοιχεία της CRU Group, περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας διέρχεται από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα. Η ουρία είναι το πιο διαδεδομένο αζωτούχο λίπασμα και στηρίζει περίπου το μισό της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.
Από την ίδια διαδρομή μεταφέρεται επίσης το 45% των παγκόσμιων εξαγωγών θείου, βασικού συστατικού για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων, αλλά και σημαντικές ποσότητες αμμωνίας, που αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τα αζωτούχα λιπάσματα.
Προειδοποιήσεις για πτώση της παραγωγής
Ο διευθύνων σύμβουλος της Yara International, Σβέιν Τόρε Χόλσεθερ, προειδοποίησε στους Financial Times ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι δραματικές.
«Αν τα λιπάσματα δεν φτάσουν στα χωράφια των αγροτών, οι αποδόσεις των καλλιεργειών μπορεί να μειωθούν έως και κατά 50% ήδη από την πρώτη συγκομιδή», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Αν η διαταραχή συνεχιστεί, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να δουν αύξηση στις τιμές του ψωμιού μέσα σε έξι έως δέκα εβδομάδες, των αυγών μέσα σε λίγους μήνες και του χοιρινού ή του κοτόπουλου μέσα σε περίπου έξι μήνες, εκτιμά ο ειδικός στα συστήματα τροφίμων Raj Patel από τη Σχολή Δημόσιας Πολιτικής Lyndon B. Johnson School of Public Affairs.
Εκτόξευση στις τιμές των λιπασμάτων
Οι τιμές έχουν ήδη αρχίσει να ανεβαίνουν απότομα. Σύμφωνα με στοιχεία της Argus Media, η τιμή της κοκκώδους ουρίας στη Μέση Ανατολή αυξήθηκε περίπου κατά 130 δολάρια μέσα σε λίγες ημέρες, φτάνοντας τα 575 έως 650 δολάρια ανά τόνο.
Αντίστοιχα, οι εξαγωγικές τιμές της Αίγυπτος αυξήθηκαν κατά περίπου 125 δολάρια, αγγίζοντας τα 610 έως 625 δολάρια ανά τόνο.
Αύξηση καταγράφεται και στα ευρωπαϊκά συμβόλαια αμμωνίας, με φορτίο 1.000 τόνων για παράδοση τον Απρίλιο να διαπραγματεύεται στα 725 δολάρια ανά τόνο — περίπου 130 δολάρια υψηλότερα από τις τιμές του Φεβρουαρίου.
Τα «φαντάσματα» της κρίσης του 2022
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η σημερινή διαταραχή θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο επιβαρυντική από το σοκ που προκάλεσε η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων εκτινάχθηκε και οι τιμές τροφίμων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ο επικεφαλής του τομέα λιπασμάτων της CRU, Chris Lawson, σημειώνει ότι τότε η αγορά κατάφερε να προσαρμοστεί επειδή οι ρωσικές εξαγωγές συνεχίστηκαν. Σήμερα όμως, το ενδεχόμενο αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ αποτελεί πραγματικό φυσικό εμπόδιο στο παγκόσμιο εμπόριο.
Προβλήματα στην παραγωγή
Η αναστάτωση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την παραγωγή. Η QatarEnergy, η οποία εξήγαγε πέρυσι περίπου 5,4 εκατομμύρια τόνους ουρίας, σχεδόν το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, ανακοίνωσε ότι διέκοψε την παραγωγή θείου, αμμωνίας και ουρίας στο συγκρότημα Ras Laffan Industrial City μετά από επίθεση drone.
Παράλληλα, το Ιράν έχει θέσει εκτός λειτουργίας ολόκληρη την παραγωγή αμμωνίας λόγω της σύγκρουσης, ενώ παραγωγοί άλλων χωρών εξετάζουν μείωση της παραγωγής καθώς τα πλοία δυσκολεύονται να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από την άνοδο των τιμών φυσικού αερίου, το οποίο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων. Για παράδειγμα, η τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιεί η Yara στην Ευρώπη διπλασιάστηκε μέσα σε λίγες ημέρες.
Η «τέλεια καταιγίδα» για τους αγρότες
Η κρίση έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για τους αγρότες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, όπου ξεκινά η εαρινή περίοδος εφαρμογής λιπασμάτων.
Σύμφωνα με ανάλυση του επιστημονικού περιοδικού The Conversation, ακόμη και καθυστερήσεις εβδομάδων στις αποστολές λιπασμάτων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την παραγωγή, ενώ καθυστερήσεις μηνών μπορεί να έχουν δραματικές συνέπειες.
Οι αγρότες θα αναγκαστούν είτε να πληρώσουν πολύ υψηλότερες τιμές είτε να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε εκατομμύρια τόνους χαμένων καλλιεργειών.
Οι παγκόσμιες συνέπειες
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μία περιοχή. Χώρες όπως η Ινδία εξαρτώνται από εισαγωγές LNG από τον Περσικό Κόλπο για την παραγωγή ουρίας, ενώ η Βραζιλία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενα λιπάσματα για την παραγωγή σόγιας και καλαμποκιού.
Ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λιπασμάτων στον κόσμο, εισάγουν σημαντικές ποσότητες αμμωνίας και ουρίας.
Στην Σαχάρα, όπου η χρήση λιπασμάτων είναι ήδη χαμηλή, μια νέα αύξηση των τιμών θα μπορούσε να επιδεινώσει δραματικά την επισιτιστική ανασφάλεια.
Ένα πρόβλημα που φαίνεται αργότερα
Τα σοκ στην αγορά λιπασμάτων δεν εμφανίζονται τόσο άμεσα όσο τα σοκ στην αγορά πετρελαίου. Οι τιμές καυσίμων αλλάζουν από τη μία ημέρα στην άλλη, όμως οι συνέπειες στην αγροτική παραγωγή αποκαλύπτονται μήνες αργότερα.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις μπορεί να αποδειχθούν ακόμη πιο αποσταθεροποιητικές.
Το πετρέλαιο τροφοδοτεί τα αυτοκίνητα. Το άζωτο τροφοδοτεί τις καλλιέργειες. Και αν τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν, η πιο κρίσιμη τιμή για την παγκόσμια οικονομία ίσως να μην είναι το πετρέλαιο, αλλά το κόστος για να τραφεί ο πλανήτης.
0 Σχόλια